h-acf85cebbceb7-cf84ceb7cf83-cebccebfcebdceb7cf83

 

Το Καθολικό της Μονής Βατοπεδίου, είναι κτίσμα του 10ου αιώνα. Η τυπολογία του βασίζεται σ΄ εκείνη του Καθολικού της Μεγίστης Λαύρας. Ανακατασκευάστηκε τον 14ο αιώνα ενώ τον 17ο αιώνα έγινε προσθήκη διώροφου ανοικτού εξωνάρθηκα .kaceb8cebfcebbceb9cebacebf-ceb9ceb5cf81ceb1cf83-cebccebfcebdceb7cf83-ceb2ceb1cf84cebfcf80ceb1ceb9ceb4ceb9cebfcf851Στο Καθολικό διατηρούνται τα μοναδικά εντοίχια ψηφιδωτά του 11ου και 14ου αιώνα που σώζονται στο Άγιον Όρος. Οι τοιχογραφίες του είναι των αρχών του 1312 της λεγόμενης Μακεδονικής Σχολής.

Οι τοιχογραφίες της λιτής του Καθολικού είναι οι αυθεντικές, ενώ οι υπόλοιπες επιζωγραφήθηκαν μεταγενέστερα. Το περίτεχνο ξυλόγλυπτο εικονοστάσιο, είναι έργο του 1788. Αντικατέστησε το αρχικό μαρμάρινο του οποίου ένα τμήμα σώζεται στην αρχική θέση. Το μαρμαροθετημένο δάπεδό του είναι εξαιρετικής τέχνης.

To καμπαναριό της Μονής Βατοπεδίου, κατασκευασμένο το 1427, βρίσκεται νότια της φιάλης. Είναι από τα υψηλότερα του Αγίου Όρους και έχει σήμερα οκτώ καμπάνες. Φέρει στην όψη του κεραμοπλαστική επιγραφή.Η φιάλη του Καθολικου είναι οκτακίονη. Περιβάλλεται από δεύτερο περιστύλιο που συνδέεται με τον εξωνάρθηκα του Καθολικού. Η σημερινή της μορφή είναι αποτέλεσμα ανακαίνισης του 1810, ενώ η αρχική ήταν του 14ου αιώνα. Κάθε πρώτη Κυριακή του μήνα μεταφέρεται η εικόνα της Βηματάρισσας και ο σταυρός του Μεγάλου Κωνσταντίνου για την τέλεση του Αγιασμού των υδάτων.

Η Μονή Βατοπεδίου διαθέτει συνολικά τριάντα ένα παρεκκλήσια. Τα δώδεκα βρίσκονται εκτός μονής και τα υπόλοιπα στο κτιριακό της συγκρότημα. Πέντε από αυτά βρίσκονται ενσωματωμένα στο Καθολικό και τρία στους αμυντικούς πύργους της. Στις πτέρυγες της Μονής υπάρχουν εννέα παρεκκλήσια. Ένα από αυτά είναι του Αγίου Ανδρέα, με ωραίο ξυλόγλυπτο τέμπλο. Τέλος στην αυλή υπάρχουν δύο παρεκκλήσια. Το ένα είναι της Αγίας Ζώνης. Το εξαιρετικής τέχνης επιχρυσωμένο ξυλόγλυπτο τέμπλο είναι του 1816. Θεωρείται ένα από τα ωραιότερα του Αγίου Όρους. 

Ο κοιμητηριακός ναός των Αγίων Αποστόλων, είναι κτίσμα επιβλητικό και βρίσκεται δυτικά της μονής. Η παρούσα φάση του ναού και της εικονογράφησής του είναι του 1683 .

Η αυλή είναι ιδιαίτερα μεγάλη και διαμορφώνεται σε δύο επίπεδα, ένα οριζόντιο και ένα επικλυνές. Στο οριζόντιο τμήμα, περιλαμβάνεται και το ιστορικότερο τμήμα της μονής, ενώ η επικλυνής αυλή προέκυψε από μεταγενέστερη επέκταση της μονής. Όλη η αυλή είναι λιθόστρωτη, ενώ η είσοδός σ΄ αυτήν γίνεται από το διαβατικό της δυτικής πτέρυγας. Εκτός από το Καθολικό, που βρίσκεται στην βοειοανατολική της γωνία, περιλαμβάνει και αρκετά κτίσματα σε διάφορα σημεία της.

H τράπεζα της Mεγίστης Μονής Βατοπεδίου είναι της ίδιας τυπολογίας με εκείνη της Μεγίστης Λαύρας. Η κάτοψη της έχει σχήμα σταυρού και σήμερα είναι πλακόστρωτη. Βρίσκεται σε αυτοτελές κτίσμα του 1785 απέναντι από την κύρια είσοδο του Καθολικού. Είναι τοιχογραφημένη στο μεγαλύτερό της τμήμα. Αποτελείται, από κτιστούς ημικυκλικούς πάγκους και μαρμάρινα τραπέζια σε κτιστές βάσεις.

Πρόσφατα με την μετατροπή της σε κοινοβική και προκειμένου να αξιοποιείται το σύνολο των τραπεζιών, έγινε λειτουργική επαναδιάταξη τους. Η προηγούμενη τράπεζα, όπως προέκυψε από ανασκαφική έρευνα, ήταν περίπου στην ίδια θέση, επιστρωμένη με κεραμικά πλακίδια. Η οροφή της είναι περίτεχνη με ξύλινες χρωματιστές σανίδες και πήχεις.

To αρχικό μαγειρείο της μονής ήταν κτισμένο Δυτικά και απέναντι της Τράπεζας. Kαταστράφηκε από πυρκαγιά μαζί με την προηγούμενη τράπεζα. Το νέο μαγειρείο βρίσκεται στο ισόγειο της βόρειας πτέρυγας. 

To Λαδαριό βρίσκεται σε αυτοτελές κτίσμα απέναντι και νότια της τράπεζας. Οι περιμετρικές του λιθοδομές είναι του 1627. Εκεί φυλάσσεται σε πιθάρια και μαρμάρινες στέρνες το λάδι. Υπάρχουν επίσης δύο μαρμάρινες σαρκοφάγοι που χρησιμεύουν σαν ελαιοδοχεία.

To κρασαριό βρίσκεται αριστερά του διαβατικού σε μικρή απόσταση απο αυτό.

Οι πτέρυγες της Μονής Βατοπεδίου είναι πολυόροφες και σχηματίζουν ακανόνιστο πολύγωνο. Η μεγαλύτερη με μήκος 200 μέτρων, είναι η βορεινή που κτίστηκε στα μέσα του 17ου αιώνα. Ένα μεγάλο της τμήμα μετά από πυρκαγιά ανακατασκευάστηκε τις προηγούμενες δεκαετίες.

Η νοτιοανατολική πτέρυγα που χαρακτηρίζεται από σύνολο τοξωτών ανοιγμάτων και σαχνισιών κτίστηκε το 1818. Η νεώτερη πτέρυγα είναι η νοτιοδυτική κτισμένη το 1864 . Η στέγη της επικαλύπτεται με μολυβδόφυλλα, οι όψεις της είναι από ορθογωνισμένη πέτρα και τα ανοίγματα των παραθύρων πλαισιώνονται από μάρμαρο.

Τα κελλιά των μοναχών της Μονής Βατοπεδίου βρίσκονται στην Νοτιοανατολική πτέρυγα. Κατά την περίοδο που η μονή ήταν ιδιόρρυθμη υπήρχαν αυτοτελή διαμερίσματα για τους μοναχούς. Σήμερα ο κάθε μοναχός διαθέτει το ατομικό του μονόχωρο κελλί.

Το ηγουμενείο της μονής στεγάζεται με τη γραμματεία στο δεύτερο όροφο της Βορεινής πτέρυγας. Εκεί βρίσκεται και η μεγάλη αίθουσα του Συνοδικού.

Το παλιό αρχονταρίκι της Μονής Βατοπεδίου και ο ξενώνας με δωμάτια φιλοξενείας βρίσκονται σε τμήμα της βορεινής πτέρυγας. Το νέο αρχονταρίκι και ο ξενώνας επισήμων διαμορφώθηκε στην νεώτερη νοτιοδυτική πτέρυγα.

Η Μονή Βατοπεδίου έχει οργανωμένους χώρους γηροκομείου, φαρμακείου, οδοντιατρείου και νοσηλείας των μοναχών. Επίσης διαθέτει κηροπλαστείο, προσφοριό, ραφείο, ξυλουργείο, ηλεκτρολογείο και πυροσβεστείο. Έχει επιπλέον εργαστήρια συντήρησης κειμηλίων, γραφείο μηχανογράφησης παλιάς βιβλιοθήκης και εργαστήρια χειροτεχνίας. Τέλος έχει πλήρες φωτογραφικό εργαστήριο, γραφείο ηλεκτρονικής επεξεργασίας κειμένων για εκδόσεις, εκθετήριο εκδόσεων και χειροτεχνημάτων της μονής.

Το σκευοφυλάκιο της Μονής Βατοπεδίου, είναι στον αύλειο χώρο απέναντι από την Τράπεζα.

Φυλάγονται πολλά και σπάνια κειμήλια, όπως τμήμα του Τιμίου ξύλου και η ζώνη της Παναγίας. Επίσης φυλάγονται το πολύχρωμο από ίασπι ποτήρι δώρο του Καντακουζηνού Παλαιολόγου, χρυσοκέντητα και αργυροκέντητα άμφια καθώς και ιερά σκεύη πολλών μορφών και τύπων.

Το εικονοφυλάκειο της μονής βρίσκεται στην βορεινή πτέρυγα. Περιλαμβάνει ένα μεγάλο μέρος από τις 2000 φορητές εικόνες που βρίσκονται στη μονή.

Μεταξύ αυτών είναι πολλές εικόνες της Παναγίας με χαρακτηριστικές προσωνιμίες όπως «οδηγήτρια», «βηματάρισσα», «αντιφωνήτρια» «παραμυθία», «παντάνασσα» «ελαιοβρύτισσα» «εσφαγμένη» .

Όλες συνδέονται με την ιστορική διαδρομή της μονής και με πολλές παραδόσεις και θαύματα. 

Η βιβλιοθήκη και το αρχείο της Μονής Βατοπεδίου στεγάζεται σε ένα από τους αμυντικούς πύργους της μονής.

Περιέχει 2050 χειρόγραφα, από τα οποία το ένα τρίτο είναι γραμμένα σε περγαμηνή.

Διαθέτει επίσης 25 περγαμηνά ειλητάρια. Εκεί φυλάγονται μέρος από τα 40000 έντυπα, από τα οποία πολλά είναι αρχέτυπα και παλαιότυπα.

Το αρχείο της μονής περιλαμβάνει τριακόσιες δέκα χιλιάδες έγγραφα. Από αυτά πολυάριθμα είναι χρυσόβουλα βυζαντινών αυτοκρατόρων, πατριαρχικά σιγίλλια και άλλα πολύτιμα έγγραφα.

Η περιοχή γύρω από την Μονή Βατοπεδίου είναι κατάσπαρτη από διάφορα κτίσματα. Yπάρχουν o αρσανάς, οι αποθήκες, τα ψαρόσπιτα, το κοιμητήριo, ο αλευρόμυλος , δύο κιόσκια, το εργατόσπιτο με παρεκκλήσι, ο σταύλος, το χαλκαδιό και άλλα βοηθητικά κτίσματα της μονής.

Ο μεγάλος αρσανάς της μονής κτίστηκε το 1496 από τον ηγεμόνα της Μολδοβλαχίας Στέφανο Βοεβόδα. Περιλαμβάνει παρεκκλήσιο του Αγίου Νικολάου. Δίπλα του είναι το κτίριο της σιταποθήκης κτισμένο το 1820.

Μεταξύ των εννέα πύργων που συμβάλουν στη συνολική μορφολογία της Μονής Βατοπεδίου ξεχωρίζει ο πύργος του καμπαναριού του 1427, ο βυζαντινός πύργος της Μεταμορφώσεως με μεταγενέστερες μεταβυζαντινές προσθήκες, οι δύο αμυντικοί πύργοι αμφίπλευρα της εισόδου της μονής και ο ιστορικός πύργος της Παναγίας, 16ου αιώνα, κτισμένος πάνω στο αρχικό βυναντινό πύργο.

Εκτός μονής ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο βυζαντινός πύργος της Κολιτσούς εκεί όπου υπήρχε η αρχαία μονή του Καλετζή.

Advertisements